بحران آب در قاینات


چاه‌های عمیق

 

 نجیب‌الله رجبی (نويسند‌ه و پژوهشگر)

 

ادامه از شماره‌ي قبل

دشت چاهك موسويه
مطالعات شناسايي منابع آب زيرزميني دشت چاهك - موسويه براي نخستين بار در سال 1354 آغاز و در همين رابطه، از منابع آب آن، آمار تهيه شده است كه به وضوح نشان مي‌دهد آمار چاه‌ها افزايش داشته و به تبع آن، ميزان بهره‌برداري نيز نسبت به سال‌هاي قبل، زيادتر شده است.
جدول مربوطه، تعداد و حجم تخلیه‌ي آب را در دشت چاهك - موسويه نشان مي‌دهد.

 


به طور متوسط، سالانه بيش از 8 حلقه چاه در اين دشت، حفر شده است. حداكثر عمق چاه‌ها 170 و متوسط عمق آن‌ها 97 متر، حداكثر دبي لحظه‌اي چاه‌ها 54 و متوسط دبي لحظه‌اي حدود 20 ليتر در ثانيه، گزارش شده است. نتايج آزمايش شيميايي نمونه‌هاي آب زيرزميني نشان مي‌دهد كه جريان آب زيرزميني به سمت دق محمدآباد افزايش يافته و شور مي‌شود. (لازم به ذکر است که این دشت در حوزه‌ي شهرستان بیرجند معرفی می‌گردد).

 

دشت سده
اين دشت به لحاظ استحصال بي‌رويه و افت بيش از حد آب زيرزميني، بحراني و در تاريخ 20/2/71 ممنوعه اعلام شده است. قسمت شمالي اين دشت در محدوده‌ي جغرافيايي شهرستان قاينات واقع شده و بخش جنوبي حوضه در محدوده‌ي شهرستان بيرجند مي‌باشد.
جدول مربوطه، تعداد و تخليه از منابع آب زيرزميني حوضه‌ي آبريز دشت سده را به ميليون مترمكعب نشان می‌دهد.

 


وضعیت نمودار هیدروگراف آب‌های زیرزمینی حوضه‌ي آبریز سده، نشان‌گر برداشت بیش از حد از آب‌های زیرزمینی می‌باشد.

 


دشت اسفدن
اولين آماربرداري از دشت اسفدن در سال 1364 به عمل آمده و تعداد چاه‌هاي عميق و نيمه‌عميق دشت، تنها 8 حلقه بود ولي به دليل نياز مبرم به آب، هر ساله بر تعداد چاه در اين دشت افزوده شد تا در سال 1376 به 158 حلقه رسيد. در مدت 12 سال، تعداد چاه‌ها به 20 برابر رسيد. اين توسعه‌ي بهره‌برداري بي‌رويه و سريع و فقدان سفره‌ي آب زيرزميني قابل توجه، سبب افت سطح آب زيرزميني در دشت اسفدن شد و درنتيجه از سوي امور آب وزارت نيرو به‌عنوان دشت ممنوعه اعلام گرديد.
جدول مربوطه، تعداد و میزان تخليه از منابع آب زيرزميني حوضه‌ي آبريز دشت اسفدن را به ميليون مترمكعب نشان می‌دهد.

 

دشت قاین
نخستين بار در سال 1351 مطالعات شناسايي آب‌هاي زيرزميني دشت قاين آغاز شد. در آن سال، تنها 24 حلقه چاه عميق و نيمه‌عميق در اين دشت وجود داشت؛ در حالي كه در سال 1376 تعداد چاه‌ها به 156 حلقه رسيد و ميزان بهره‌برداري تا 801/15 ميليون مترمكعب افزايش يافت. افزايش بهره‌برداري از تغذيه‌ي سالانه سبب شد كه در دشت قاين، سطح آب زيرزميني افت كند. طي سال‌هاي 1365 تا 1377 دشت قاين با 6/103 ميليون مترمكعب كسري آب مواجه گردید. استمرار افت سطح آب زيرزميني در سال 1365 وزارت نيرو (امور آب) را بر آن داشت كه براي جلوگيري از تشديد افت و كسري مخزن، دشت قاين را ممنوعه اعلام نماید.
جدول مربوطه، تعداد و تخليه از منابع آب زيرزميني حوضه‌ي آبريز دشت قاين را به ميليون مترمكعب نشان می‌دهد.

 


اگر ابعاد وحشتناک این بهره‌برداری آب را بخواهیم واضح‌تر ببینیم، میزان تخلیه‌ي آب سالانه تنها در دشت قاین این‌گونه است:
35 میلیون مترمکعب آبی که هر سال از آب‌های زیرزمینی دشت قاین برداشت می‌شود، برابر است با 000/000/000/35 لیتر.
اگر این مقدار آب را با تریلی 000/20 لیتری بارگیری کنیم = 000/750/1 دستگاه تریلی
اگر این تریلی‌ها را صف کنیم و هر تریلی 10 متر طول داشته باشد = 000/500/17 متر طول
اگر این مسافت را به کیلومتر تبدیل کنیم، صف این تریلی‌ها 500/17 کیلومتر خواهد شد.
این مسافت 17 برابر فاصله‌ي قاین تا تهران می‌شود.
این مثال برای دشت قاین آمد تا شما خواننده‌ي عزیز به عمق فاجعه‌ی بحران آب پی ببرید. ما باید بدانیم که امروز «مادرکشی» می‌کنیم و فردا آبی برای زنده‌ماندن فرزندان ما باقی نخواهد ماند. گرچه خیلی دیر شده و لیکن تا فرصت باقی است، علاج فاجعه را باید قبل از وقوع آن بکنیم.

 

 


نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید